Czym jest ergonomia pracy?
Czy wiesz, że długotrwałe siedzenie obciąża kręgosłup od 40 do 90% bardziej niż stanie? Dlatego w pracy siedzącej tak duże znaczenie ma dostosowanie stanowiska pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. To zagadnienie z dziedziny ergonomii pracy.
Osoby pracujące w tej samej pozycji przez wiele godzin są narażone na występowanie dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego oraz narządu wzroku. Długotrwały brak ruchu może przyczynić się także do rozwoju chorób zawodowych i cywilizacyjnych.
Ergonomiczne stanowisko pracy = większa efektywność?
Poprawa ergonomii pracy biurowej leży w interesie obu stron — zarówno pracownika, jak i pracodawcy. To inwestycja w zdrowie i dobre samopoczucie zatrudnionych. Osoby, które mają zapewnione odpowiednie warunki do wykonywania obowiązków, są bardziej produktywne, chętniej angażują się w życie firmy i rzadziej przebywają na zwolnieniu.
Czy poprawa ergonomii pracy wymaga rewolucji? Nie zawsze! Czasem wystarczy zmiana ustawienia wysokości monitora czy wymiana krzesła na model z wyprofilowanym siedziskiem i zagłówkiem.
Najważniejsze zasady ergonomii w biurze
Stanowisko pracy
- Pracownik powinien mieć swobodny dostęp do stanowiska pracy.
- Minimalna odległość między sąsiadującymi monitorami to 0,6 m.
- Minimalna odległość między pracownikiem a monitorem osoby siedzącej z tyłu to 0,8 m.
Krzesło
- Krzesło biurowe powinno być wyposażone w oparcie, podłokietniki i zagłówek.
- Model służący do pracy powinien mieć wyprofilowane siedzisko, pasujące do naturalnych krzywizn kręgosłupa (z uwypukloną częścią lędźwiową).
- Krzesło biurowe powinno mieć możliwość regulacji wysokości siedziska (w zakresie 38–55 cm) i oparcia (w zakresie 5 stopni do przodu i 30 stopni do tyłu).
- Pracownik siedzący przy biurku powinien mieć możliwość oparcia całych stóp o podłogę (kolana powinny być ugięte pod kątem 90 stopni).
- Głębokość siedziska fotela biurowego powinna wynosić od 35 do 47 cm.
- Alternatywą dla tradycyjnego krzesła mogą być klękosiady. To rozwiązanie dla osób, które odczuwają szczególny dyskomfort w dolnym odcinku kręgosłupa.
Biurko
- Uniwersalna wysokość biurka to 73 cm.
- Biurko powinno być na tyle duże, aby umożliwiało swobodne rozmieszczenie narzędzi do pracy, takich jak myszka, klawiatura i inne.
- Model biurowy musi mieć stabilne nogi.
- Alternatywą dla tradycyjnego biurka są ergonomiczne biurka z regulowaną wysokością, które umożliwiają pracę w dwóch pozycjach: na siedząco i stojąco.
Oświetlenie
- Pomieszczenie biurowe powinno mieć dostęp do dwóch źródeł światła: dziennego i elektrycznego.
- Stanowisko do pracy ciągłej przy komputerze powinno być oświetlone lampami o natężeniu 500 luksów.
- Istnieje możliwość doświetlenia stanowiska pracy za pomocą dodatkowych lampek.
- Konieczne jest dopasowanie barwy do rodzaju wykonywanej pracy.
- Do ciągłej pracy przy komputerze dobrze sprawdzą się okulary z filtrem światła niebieskiego.
Monitor
- Monitor powinien znajdować się w odległości od 40 do 75 cm od oczu.
- Górna krawędź ekranu powinna znajdować się na linii wzroku lub maksymalnie 5 centymetrów powyżej.
- Monitor powinien być ustawiony bokiem lub tyłem do źródła światła.
- Ekran zewnętrzny powinien mieć możliwość regulacji kąta nachylenia (idealny kąt to 10–20 stopni), a także jasności i kontrastu.
Myszka i klawiatura
- Jeśli pracownik korzysta z laptopa, powinien posługiwać się zewnętrzną myszką i klawiaturą.
- Klawiatura i myszka powinny być ułożone w taki sposób, aby między przedramieniem a ramieniem był zachowany kąt prosty, przedramiona były ułożone równolegle do podłogi, a nadgarstki nie były zgięte.
- Na rynku znajdziesz szeroki wybór ergonomicznych myszek pionowych i klawiatur pochylonych do przodu, z dzieloną konstrukcją i podpórką na nadgarstki.
Chcesz zadbać o swoje zdrowie? Ćwicz, nie wstając z krzesła!
Właściwe wyposażenie stanowiska pracy to nie wszystko. Negatywny wpływ na zdrowie i samopoczucie zatrudnionych mają… złe nawyki. Do grzechów głównych pracowników należą: zakładanie nogi na nogę, pochylanie się w kierunku monitora czy podpieranie rękami brody podczas pracy przy komputerze.
Co możesz zrobić, aby uniknąć problemów związanych z długotrwałym siedzeniem? Pamiętaj o regularnej:
- gimnastyce ciała (wiele ćwiczeń izometrycznych, polegających na napinaniu i rozluźnianiu poszczególnych partii mięśni, możesz wykonywać przy biurku, bez konieczności wstawania z krzesła)
- gimnastyce gałek ocznych (oderwij wzrok od monitora i popatrz przez okno, a następnie skieruj wzrok w górę, w dół i na boki — dzięki temu wzmocnisz mięśnie i poprawisz akomodację).
Ergonomia w pracy a kwestie prawne
Odpowiednie wyposażenie stanowiska pracy jest obowiązkiem pracodawcy. Mówi o tym Artykul 15. Kodeksu pracy:
Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
Zapis ten dotyczy także ergonomii. Pracodawca musi zapewnić pracownikom meble oraz narzędzia dostosowane do ich warunków psychofizycznych, a także zadbać o właściwe doświetlenie stanowisk pracy.
Ergonomia miejsca pracy a home office
Pracodawca musi zapewnić pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki pracy — niezależnie od tego, czy osoba zatrudniona wykonuje swoje obowiązki z biura, czy przebywa na home office.
Jak wygląda to w praktyce?
Pracodawca nie ma obowiązku dostarczenia wszystkim pracownikom zatrudnionym w trybie zdalnym lub hybrydowym nowych biurek, krzeseł czy monitorów. Powinien się jednak upewnić, czy pracownik posiada narzędzia niezbędne do wykonywania swoich obowiązków. Na początku pandemii w 2020 roku niektórzy pracodawcy zaoferowali pracowników specjalne środki na zakup ergonomicznych mebli biurowych albo pomogli w przeniesieniu biurek i krzeseł z biura do domu pracownika.
Ergonomia pracy w biurze — podsumowanie
Zachowanie właściwej postawy ciała w pracy siedzącej pozwala zredukować chroniczne bóle głowy, pleców, nóg i oczu. Ergonomia pracy jest niezwykle istotna w perspektywie długofalowej — pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia nieodwracalnych chorób wzroku, kręgosłupa czy układu krążenia, a także innych chorób cywilizacyjnych i zawodowych.
