Ergonomia pracy biurowej – najważniejsze zasady

Czym jest ergonomia pracy?

Czy wiesz, że długotrwałe siedzenie obciąża kręgosłup od 40 do 90% bardziej niż stanie? Dlatego w pracy siedzącej tak duże znaczenie ma dostosowanie stanowiska pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. To zagadnienie z dziedziny ergonomii pracy.

Osoby pracujące w tej samej pozycji przez wiele godzin są narażone na występowanie dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego oraz narządu wzroku. Długotrwały brak ruchu może przyczynić się także do rozwoju chorób zawodowych i cywilizacyjnych.

Ergonomiczne stanowisko pracy = większa efektywność?

Poprawa ergonomii pracy biurowej leży w interesie obu stron — zarówno pracownika, jak i pracodawcy. To inwestycja w zdrowie i dobre samopoczucie zatrudnionych. Osoby, które mają zapewnione odpowiednie warunki do wykonywania obowiązków, są bardziej produktywne, chętniej angażują się w życie firmy i rzadziej przebywają na zwolnieniu.

Czy poprawa ergonomii pracy wymaga rewolucji? Nie zawsze! Czasem wystarczy zmiana ustawienia wysokości monitora czy wymiana krzesła na model z wyprofilowanym siedziskiem i zagłówkiem.

Najważniejsze zasady ergonomii w biurze

Stanowisko pracy

• Pracownik powinien mieć swobodny dostęp do stanowiska pracy.
• Minimalna odległość między sąsiadującymi monitorami to 0,6 m.
• Minimalna odległość między pracownikiem a monitorem osoby siedzącej z tyłu to 0,8 m.

Krzesło

• Krzesło biurowe powinno być wyposażone w oparcie, podłokietniki i zagłówek.
• Model służący do pracy powinien mieć wyprofilowane siedzisko, pasujące do naturalnych krzywizn kręgosłupa (z uwypukloną częścią lędźwiową).
• Krzesło biurowe powinno mieć możliwość regulacji wysokości siedziska (w zakresie 38–55 cm) i oparcia (w zakresie 5 stopni do przodu i 30 stopni do tyłu).
• Pracownik siedzący przy biurku powinien mieć możliwość oparcia całych stóp o podłogę (kolana powinny być ugięte pod kątem 90 stopni).
• Głębokość siedziska fotela biurowego powinna wynosić od 35 do 47 cm.

• Alternatywą dla tradycyjnego krzesła mogą być klękosiady. To rozwiązanie dla osób, które odczuwają szczególny dyskomfort w dolnym odcinku kręgosłupa.

Biurko

• Uniwersalna wysokość biurka to 73 cm.
• Biurko powinno być na tyle duże, aby umożliwiało swobodne rozmieszczenie narzędzi do pracy, takich jak myszka, klawiatura i inne.
• Model biurowy musi mieć stabilne nogi.

• Alternatywą dla tradycyjnego biurka są ergonomiczne biurka z regulowaną wysokością, które umożliwiają pracę w dwóch pozycjach: na siedząco i stojąco.

Oświetlenie

• Pomieszczenie biurowe powinno mieć dostęp do dwóch źródeł światła: dziennego i elektrycznego.
• Stanowisko do pracy ciągłej przy komputerze powinno być oświetlone lampami o natężeniu 500 luksów.
• Istnieje możliwość doświetlenia stanowiska pracy za pomocą dodatkowych lampek.
• Konieczne jest dopasowanie barwy do rodzaju wykonywanej pracy.

• Do ciągłej pracy przy komputerze dobrze sprawdzą się okulary z filtrem światła niebieskiego.

Monitor

• Monitor powinien znajdować się w odległości od 40 do 75 cm od oczu.
• Górna krawędź ekranu powinna znajdować się na linii wzroku lub maksymalnie 5 centymetrów powyżej.
• Monitor powinien być ustawiony bokiem lub tyłem do źródła światła.
• Ekran zewnętrzny powinien mieć możliwość regulacji kąta nachylenia (idealny kąt to 10–20 stopni), a także jasności i kontrastu.

Myszka i klawiatura

• Jeśli pracownik korzysta z laptopa, powinien posługiwać się zewnętrzną myszką i klawiaturą.
• Klawiatura i myszka powinny być ułożone w taki sposób, aby między przedramieniem a ramieniem był zachowany kąt prosty, przedramiona były ułożone równolegle do podłogi, a nadgarstki nie były zgięte.
• Na rynku znajdziesz szeroki wybór ergonomicznych myszek pionowych i klawiatur pochylonych do przodu, z dzieloną konstrukcją i podpórką na nadgarstki.

Chcesz zadbać o swoje zdrowie? Ćwicz, nie wstając z krzesła!

Właściwe wyposażenie stanowiska pracy to nie wszystko. Negatywny wpływ na zdrowie i samopoczucie zatrudnionych mają… złe nawyki. Do grzechów głównych pracowników należą: zakładanie nogi na nogę, pochylanie się w kierunku monitora czy podpieranie rękami brody podczas pracy przy komputerze.

Co możesz zrobić, aby uniknąć problemów związanych z długotrwałym siedzeniem? Pamiętaj o regularnej:

• gimnastyce ciała (wiele ćwiczeń izometrycznych, polegających na napinaniu i rozluźnianiu poszczególnych partii mięśni, możesz wykonywać przy biurku, bez konieczności wstawania z krzesła)
• gimnastyce gałek ocznych (oderwij wzrok od monitora i popatrz przez okno, a następnie skieruj wzrok w górę, w dół i na boki — dzięki temu wzmocnisz mięśnie i poprawisz akomodację).

Ergonomia w pracy a kwestie prawne

Odpowiednie wyposażenie stanowiska pracy jest obowiązkiem pracodawcy. Mówi o tym Artykul 15. Kodeksu pracy:

Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Zapis ten dotyczy także ergonomii. Pracodawca musi zapewnić pracownikom meble oraz narzędzia dostosowane do ich warunków psychofizycznych, a także zadbać o właściwe doświetlenie stanowisk pracy.

Ergonomia miejsca pracy a home office

Pracodawca musi zapewnić pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki pracy — niezależnie od tego, czy osoba zatrudniona wykonuje swoje obowiązki z biura, czy przebywa na home office.

Jak wygląda to w praktyce?

Pracodawca nie ma obowiązku dostarczenia wszystkim pracownikom zatrudnionym w trybie zdalnym lub hybrydowym nowych biurek, krzeseł czy monitorów. Powinien się jednak upewnić, czy pracownik posiada narzędzia niezbędne do wykonywania swoich obowiązków. Na początku pandemii w 2020 roku niektórzy pracodawcy zaoferowali pracowników specjalne środki na zakup ergonomicznych mebli biurowych albo pomogli w przeniesieniu biurek i krzeseł z biura do domu pracownika.

Ergonomia pracy w biurze — podsumowanie

Zachowanie właściwej postawy ciała w pracy siedzącej pozwala zredukować chroniczne bóle głowy, pleców, nóg i oczu. Ergonomia pracy jest niezwykle istotna w perspektywie długofalowej — pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia nieodwracalnych chorób wzroku, kręgosłupa czy układu krążenia, a także innych chorób cywilizacyjnych i zawodowych.